Wil je zelf nog eens opzoeken hoe het ook alweer zit met de trias politica, of wat de miljoenennota precies is? Zoek het op in deze begrippenlijst. Handig bij de voorbereiding voor je lessen! De begrippen zijn geordend per les. We geven een iets uitgebreidere definitie dan in het materiaal voor de leerlingen, zodat je voldoende achtergrondinformatie hebt en goed voorbereid aan de slag kunt.
Artikel 1 is het eerste artikel van de Grondwet. In Artikel 1 staat dat iedereen in Nederland in gelijke gevallen gelijk wordt behandeld. Discriminatie wegens ras, geslacht, godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, seksuele gerichtheid of handicap is niet toegestaan.
In een democratie is het volk de baas. Het volk, dat zijn de burgers. Zij kiezen volksvertegenwoordigers die hen vertegenwoordigen in de gemeente, de provincie of het land.
Discriminatie is wanneer iemand anders wordt behandeld of minder kansen krijgt vanwege een kenmerk dat er niet toe zou moeten doen, zoals afkomst, huidskleur, geslacht, geloof, leeftijd of seksuele oriëntatie.
In de Eerste Kamer zitten 75 Eerste Kamerleden (ook wel senatoren genoemd). De Eerste Kamer wordt indirect gekozen: het volk kiest Provinciale Staten en Provinciale Staten kiezen de Eerste Kamer. De Eerste Kamer behandelt wetsvoorstellen die al door de Tweede Kamer zijn goedgekeurd. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
In de Grondwet staan onze grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. In de Grondwet staan ook regels over het bestuur van het land, bijvoorbeeld over de rol van de Koning, de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de wetgeving, de rechtspraak, het bestuur van provincies en gemeenten, het heffen van belasting en de verhoudingen met andere landen. De Grondwet kan niet zomaar worden aangepast.
In een koninkrijk zoals Nederland is de Koning het staatshoofd. Iemand wordt koning door erfopvolging: het oudste kind van de koning(in) wordt meestal de volgende koning(in). De Koning wordt dus niet gekozen door het volk. Sinds 30 april 2013 is koning Willem-Alexander het staatshoofd van Nederland. Landen die geen koninkrijk zijn, noem je meestal een republiek en die hebben dan vaak een president als staatshoofd.
De miljoenennota is een korte uitleg van de rijksbegroting, met daarin een overzicht van inkomsten en uitgaven en de stand van de economie en de overheidsfinanciën. Eigenlijk gaat het dus over de verdeling van het geld. Hoeveel geld wordt er uitgegeven aan alle plannen voor het land?
De plannen en regels voor Nederland en hoe we daarover beslissen.
Alle plannen van de regering voor het komende jaar en de manier waarop zij deze plannen wil gaan betalen. De rijksbegroting wordt op Prinsjesdag aangeboden aan de Tweede Kamer.
Ieder jaar op de derde dinsdag van september. De Koning leest de troonrede voor met de plannen van de regering voor het komend jaar. Prinsjesdag is de opening van het parlementaire jaar.
Dit mogen stemgerechtigden doen bij verkiezingen voor de gemeenteraad, Provinciale Staten, de Tweede Kamer of het Europees Parlement. Je stemt dan op de politieke partij en kandidaat van jouw keuze. Eerste en Tweede Kamerleden stemmen ook over wetsvoorstellen.
Thorbecke was een volksvertegenwoordiger en later minister. Hij schreef in 1848 de Grondwet en zorgde ervoor dat Nederland steeds democratischer werd.
De toespraak van koning Willem-Alexander op Prinsjesdag. Hierin staan de plannen van de regering voor het komende jaar. De troonrede wordt geschreven door de minister-president.
In de Tweede Kamer zitten 150 Tweede Kamerleden. De Tweede Kamer wordt rechtstreeks door de stemgerechtigde bevolking gekozen tijdens de verkiezingen. Die vinden iedere 4 jaar plaats, maar soms ook vaker. Bijvoorbeeld wanneer het kabinet valt. Tweede Kamerleden controleren de ministers en staatssecretarissen. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Een volksvertegenwoordiger is iemand die is gekozen door de kiesgerechtigde bevolking van een gemeente, provincie of land om hen te vertegenwoordigen. Dat kan in de gemeenteraad, Provinciale Staten, het waterschap, de Eerste of Tweede Kamer of het Europees Parlement.
Een wet bevat regels waar iedereen voor wie die wet bedoeld is zich aan moet houden. Een wetsvoorstel dat is aangenomen door de Tweede Kamer en daarna door de Eerste Kamer en dat vervolgens door de koning en de verantwoordelijke minister is ondertekend, is een wet. Een wet wordt in het Staatsblad gepubliceerd.
Ieder jaar vieren we in Nederland op 5 mei de bevrijding van Nederland. Op 5 mei 1945 was de Tweede Wereldoorlog in Nederland afgelopen. De Tweede Wereldoorlog eindigde in Nederlands-Indië (een kolonie van Nederland) een paar maanden later, op 15 augustus 1945. Daar begon toen de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog, een bloedige dekolonisatieoorlog, die tot 1949 duurde.
Demonstreren betekent dat je in het openbaar, vaak met een groep, je mening laat horen. Iedereen heeft het recht om vreedzaam te demonsteren, dat staat in de Grondwet.
In de Grondwet staan onze grondrechten. Bijvoorbeeld dat je mag kiezen of je een godsdienst hebt of juist niet, dat je mag demonstreren en dat niemand jou mag discrimineren.
In de Grondwet staan onze grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. In de Grondwet staan ook regels over het bestuur van het land, bijvoorbeeld over de rol van de Koning, de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de wetgeving, de rechtspraak, het bestuur van provincies en gemeenten, het heffen van belasting en de verhoudingen met andere landen. De Grondwet kan niet zomaar worden aangepast.
Op 1 juli vieren we de afschaffing van de slavernij in Suriname en het Caribisch deel van het koninkrijk. We vieren vrijheid, gelijkheid en diversiteit en herdenken het leed van de tot slaaf gemaakten. Officieel werd slavernij in 1863 verboden in Nederland. In Suriname was er sprake van een overgangsregeling om de plantage-eigenaren te compenseren. Tot 1873 waren tot slaaf gemaakten daar nog verplicht om – weliswaar betaald – door te werken op de plantages. Pas vanaf 1873 waren ze echt vrij en was slavernij werkelijk afgeschaft.
Persvrijheid is een grondrecht. Persvrijheid betekent dat journalisten en omroepen onafhankelijk kunnen werken en geen verantwoording af hoeven te leggen aan de politiek. Het werk van journalisten wordt niet gecontroleerd.
De plannen en regels voor Nederland en hoe we daarover beslissen.
Thorbecke was een volksvertegenwoordiger en later minister. Hij schreef in 1848 de Grondwet en zorgde ervoor dat Nederland steeds democratischer werd.
Mensen die in slavernij zijn worden ‘tot slaaf gemaakt’ genoemd. Het begrip slaaf of slaven wordt steeds minder gebruikt. In dit lesmateriaal gebruiken we de formulering ‘tot slaaf gemaakt’ omdat niemand er zelf voor kiest om slaaf te zijn.
Vrijheid betekent dat je kunt zijn wie je bent. Jouw eigen vrijheid kan echter niet ten koste gaan van de vrijheid van een ander.
Vrijheid van meningsuiting betekent dat je vrij bent om je mening te geven, zolang je daar niemand mee discrimineert.
Aletta Jacobs (1854 – 1929) was de eerste vrouwelijke student geneeskunde. Jacobs speelde een belangrijke rol in de strijd voor het vrouwenkiesrecht.
Artikel 1 is het eerste artikel van de Grondwet. In Artikel 1 staat dat iedereen in Nederland in gelijke gevallen gelijk wordt behandeld. Discriminatie wegens ras, geslacht, godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, seksuele gerichtheid of handicap is niet toegestaan.
In een democratie is het volk de baas. Het volk, dat zijn de burgers. Zij kiezen volksvertegenwoordigers die hen vertegenwoordigen in de gemeente, de provincie of het land.
Discriminatie is wanneer iemand anders wordt behandeld of minder kansen krijgt vanwege een kenmerk dat er niet toe zou moeten doen, zoals afkomst, huidskleur, geslacht, geloof, leeftijd of seksuele oriëntatie.
Gelijkheid bestaat eigenlijk niet, maar we bedoelen er meestal mee dat iedereen gelijk is voor de wet, dezelfde kansen krijgt en (in gelijke gevallen) gelijk wordt behandeld.
Belasting is een verplichte bijdrage aan de overheid. Alle burgers van 18 jaar en ouder en bedrijven betalen belasting. Je betaalt belasting over je loon en bedrijven betalen belasting over de winst. Met belasting betalen we gezamenlijk allerlei dingen voor de samenleving, zoals scholen, wegen, de zorg en de politie.
In de Grondwet staan onze grondrechten. Bijvoorbeeld dat je mag kiezen of je een godsdienst hebt of juist niet, dat je mag demonstreren en dat niemand jou mag discrimineren.
In de Grondwet staan onze grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. In de Grondwet staan ook regels over het bestuur van het land, bijvoorbeeld over de rol van de Koning, de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de wetgeving, de rechtspraak, het bestuur van provincies en gemeenten, het heffen van belasting en de verhoudingen met andere landen. De Grondwet kan niet zomaar worden aangepast.
Actief kiesrecht is het recht om bij verkiezingen je stem uit te brengen. Bijvoorbeeld bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer of de gemeenteraad. In Nederland moet je 18 jaar zijn om te mogen stemmen.
De plannen en regels voor Nederland en hoe we daarover beslissen.
Rosa Parks (1913-2005) was een Amerikaanse burgerrechtenactiviste. Rosa Parks werd vooral bekend door haar verzetsdaad uit 1955. Ze weigerde toen om haar zitplaats af te staan aan witte passagiers van de bus.
Thorbecke was een volksvertegenwoordiger en later minister. Hij schreef in 1848 de Grondwet en zorgde ervoor dat Nederland steeds democratischer werd.
Wanneer mensen na het betalen van de vaste lasten (wonen, gas/water/licht, zorg) te weinig geld overhouden om van te leven.
Belasting is een verplichte bijdrage aan de overheid. Alle burgers van 18 jaar en ouder en bedrijven betalen belasting. Je betaalt belasting over je loon en bedrijven betalen belasting over de winst. Met belasting betalen we gezamenlijk allerlei dingen voor de samenleving, zoals scholen, wegen, de zorg en de politie.
Demonstreren betekent dat je in het openbaar, vaak met een groep, je mening laat horen. Iedereen heeft het recht om vreedzaam te demonsteren, dat staat in de Grondwet.
In de Grondwet staan onze grondrechten. Bijvoorbeeld dat je mag kiezen of je een godsdienst hebt of juist niet, dat je mag demonstreren en dat niemand jou mag discrimineren.
In de Grondwet staan onze grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. In de Grondwet staan ook regels over het bestuur van het land, bijvoorbeeld over de rol van de Koning, de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de wetgeving, de rechtspraak, het bestuur van provincies en gemeenten, het heffen van belasting en de verhoudingen met andere landen. De Grondwet kan niet zomaar worden aangepast.
De kinderwet van Samuel van Houten uit 1874 verbood bepaalde vormen van kinderarbeid. Kinderen onder de 12 jaar mochten niet meer werken in fabrieken en werkplaatsen. Het kinderwetje van Van Houten was de tweede sociale wet van Nederland.
De leerplicht werd in Nederland ingevoerd in 1901. Tegenwoordig hebben alle kinderen tussen 5 en 16 jaar leerplicht. Tot 18 jaar geldt er een kwalificatieplicht. Jongeren onder de 18 jaar moeten verplicht onderwijs volgen, totdat ze een startkwalificatie hebben behaald (havo, vwo of mbo-niveau 2).
Marga Klompé (1912-1986) was een Nederlandse politica en verzetsstrijder. Marga Klompé was Tweede Kamerlid en werd later minister.
De plannen en regels voor Nederland en hoe we daarover beslissen.
Samuel van Houten (1837 - 1930) was een politicus. Hij was lid van de Tweede Kamer, werd minister van Binnenlandse Zaken en zat later nog in de Eerste Kamer. Samuel van Houten is bekend van de – naar hem vernoemde – kinderwet. In deze wet uit 1874 werden bepaalde vormen van kinderarbeid verboden. Kinderen onder de 12 jaar mochten niet meer werken in fabrieken en werkplaatsen. Het kinderwetje van Van Houten was de tweede sociale wet van Nederland.
Solidariteit betekent dat je rekening houdt met anderen zonder dat je daar iets voor terug krijgt. Je kunt bijvoorbeeld rekening houden met je familie, met klasgenoten, maar juist ook met mensen die je niet kent.
Thorbecke was een volksvertegenwoordiger en later minister. Hij schreef in 1848 de Grondwet en zorgde ervoor dat Nederland steeds democratischer werd.
Artikel 1 is het eerste artikel van de Grondwet. In Artikel 1 staat dat iedereen in Nederland in gelijke gevallen gelijk wordt behandeld. Discriminatie wegens ras, geslacht, godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, seksuele gerichtheid of handicap is niet toegestaan.
In een democratie is het volk de baas. Het volk, dat zijn de burgers. Zij kiezen volksvertegenwoordigers die hen vertegenwoordigen in de gemeente, de provincie of het land.
Discriminatie is wanneer iemand anders wordt behandeld of minder kansen krijgt vanwege een kenmerk dat er niet toe zou moeten doen, zoals afkomst, huidskleur, geslacht, geloof, leeftijd of seksuele oriëntatie.
In de Eerste Kamer zitten 75 Eerste Kamerleden (ook wel senatoren genoemd). De Eerste Kamer wordt indirect gekozen: het volk kiest Provinciale Staten en Provinciale Staten kiezen de Eerste Kamer. De Eerste Kamer behandelt wetsvoorstellen die al door de Tweede Kamer zijn goedgekeurd. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
In de Grondwet staan onze grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. In de Grondwet staan ook regels over het bestuur van het land, bijvoorbeeld over de rol van de Koning, de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de wetgeving, de rechtspraak, het bestuur van provincies en gemeenten, het heffen van belasting en de verhoudingen met andere landen. De Grondwet kan niet zomaar worden aangepast.
In een koninkrijk zoals Nederland is de Koning het staatshoofd. Iemand wordt koning door erfopvolging: het oudste kind van de koning(in) wordt meestal de volgende koning(in). De Koning wordt dus niet gekozen door het volk. Sinds 30 april 2013 is koning Willem-Alexander het staatshoofd van Nederland. Landen die geen koninkrijk zijn, noem je meestal een republiek en die hebben dan vaak een president als staatshoofd.
De miljoenennota is een korte uitleg van de rijksbegroting, met daarin een overzicht van inkomsten en uitgaven en de stand van de economie en de overheidsfinanciën. Eigenlijk gaat het dus over de verdeling van het geld. Hoeveel geld wordt er uitgegeven aan alle plannen voor het land?
De plannen en regels voor Nederland en hoe we daarover beslissen.
Alle plannen van de regering voor het komende jaar en de manier waarop zij deze plannen wil gaan betalen. De rijksbegroting wordt op Prinsjesdag aangeboden aan de Tweede Kamer.
Ieder jaar op de derde dinsdag van september. De Koning leest de troonrede voor met de plannen van de regering voor het komend jaar. Prinsjesdag is de opening van het parlementaire jaar.
Dit mogen stemgerechtigden doen bij verkiezingen voor de gemeenteraad, Provinciale Staten, de Tweede Kamer of het Europees Parlement. Je stemt dan op de politieke partij en kandidaat van jouw keuze. Eerste en Tweede Kamerleden stemmen ook over wetsvoorstellen.
Thorbecke was een volksvertegenwoordiger en later minister. Hij schreef in 1848 de Grondwet en zorgde ervoor dat Nederland steeds democratischer werd.
De toespraak van koning Willem-Alexander op Prinsjesdag. Hierin staan de plannen van de regering voor het komende jaar. De troonrede wordt geschreven door de minister-president.
In de Tweede Kamer zitten 150 Tweede Kamerleden. De Tweede Kamer wordt rechtstreeks door de stemgerechtigde bevolking gekozen tijdens de verkiezingen. Die vinden iedere 4 jaar plaats, maar soms ook vaker. Bijvoorbeeld wanneer het kabinet valt. Tweede Kamerleden controleren de ministers en staatssecretarissen. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Een volksvertegenwoordiger is iemand die is gekozen door de kiesgerechtigde bevolking van een gemeente, provincie of land om hen te vertegenwoordigen. Dat kan in de gemeenteraad, Provinciale Staten, het waterschap, de Eerste of Tweede Kamer of het Europees Parlement.
Een wet bevat regels waar iedereen voor wie die wet bedoeld is zich aan moet houden. Een wetsvoorstel dat is aangenomen door de Tweede Kamer en daarna door de Eerste Kamer en dat vervolgens door de koning en de verantwoordelijke minister is ondertekend, is een wet. Een wet wordt in het Staatsblad gepubliceerd.
Ieder jaar vieren we in Nederland op 5 mei de bevrijding van Nederland. Op 5 mei 1945 was de Tweede Wereldoorlog in Nederland afgelopen. De Tweede Wereldoorlog eindigde in Nederlands-Indië (een kolonie van Nederland) een paar maanden later, op 15 augustus 1945. Daar begon toen de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog, een bloedige dekolonisatieoorlog, die tot 1949 duurde.
Demonstreren betekent dat je in het openbaar, vaak met een groep, je mening laat horen. Iedereen heeft het recht om vreedzaam te demonsteren, dat staat in de Grondwet.
In de Grondwet staan onze grondrechten. Bijvoorbeeld dat je mag kiezen of je een godsdienst hebt of juist niet, dat je mag demonstreren en dat niemand jou mag discrimineren.
Op 1 juli vieren we de afschaffing van de slavernij in Suriname en het Caribisch deel van het koninkrijk. We vieren vrijheid, gelijkheid en diversiteit en herdenken het leed van de tot slaaf gemaakten. Officieel werd slavernij in 1863 verboden in Nederland. In Suriname was er sprake van een overgangsregeling om de plantage-eigenaren te compenseren. Tot 1873 waren tot slaaf gemaakten daar nog verplicht om – weliswaar betaald – door te werken op de plantages. Pas vanaf 1873 waren ze echt vrij en was slavernij werkelijk afgeschaft.
Persvrijheid is een grondrecht. Persvrijheid betekent dat journalisten en omroepen onafhankelijk kunnen werken en geen verantwoording af hoeven te leggen aan de politiek. Het werk van journalisten wordt niet gecontroleerd.
Mensen die in slavernij zijn worden ‘tot slaaf gemaakt’ genoemd. Het begrip slaaf of slaven wordt steeds minder gebruikt. In dit lesmateriaal gebruiken we de formulering ‘tot slaaf gemaakt’ omdat niemand er zelf voor kiest om slaaf te zijn.
Vrijheid betekent dat je kunt zijn wie je bent. Jouw eigen vrijheid kan echter niet ten koste gaan van de vrijheid van een ander.
Vrijheid van meningsuiting betekent dat je vrij bent om je mening te geven, zolang je daar niemand mee discrimineert.
Aletta Jacobs (1854 – 1929) was de eerste vrouwelijke student geneeskunde. Jacobs speelde een belangrijke rol in de strijd voor het vrouwenkiesrecht.
Gelijkheid bestaat eigenlijk niet, maar we bedoelen er meestal mee dat iedereen gelijk is voor de wet, dezelfde kansen krijgt en (in gelijke gevallen) gelijk wordt behandeld.
Belasting is een verplichte bijdrage aan de overheid. Alle burgers van 18 jaar en ouder en bedrijven betalen belasting. Je betaalt belasting over je loon en bedrijven betalen belasting over de winst. Met belasting betalen we gezamenlijk allerlei dingen voor de samenleving, zoals scholen, wegen, de zorg en de politie.
Actief kiesrecht is het recht om bij verkiezingen je stem uit te brengen. Bijvoorbeeld bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer of de gemeenteraad. In Nederland moet je 18 jaar zijn om te mogen stemmen.
Rosa Parks (1913-2005) was een Amerikaanse burgerrechtenactiviste. Rosa Parks werd vooral bekend door haar verzetsdaad uit 1955. Ze weigerde toen om haar zitplaats af te staan aan witte passagiers van de bus.
Wanneer mensen na het betalen van de vaste lasten (wonen, gas/water/licht, zorg) te weinig geld overhouden om van te leven.
De kinderwet van Samuel van Houten uit 1874 verbood bepaalde vormen van kinderarbeid. Kinderen onder de 12 jaar mochten niet meer werken in fabrieken en werkplaatsen. Het kinderwetje van Van Houten was de tweede sociale wet van Nederland.
De leerplicht werd in Nederland ingevoerd in 1901. Tegenwoordig hebben alle kinderen tussen 5 en 16 jaar leerplicht. Tot 18 jaar geldt er een kwalificatieplicht. Jongeren onder de 18 jaar moeten verplicht onderwijs volgen, totdat ze een startkwalificatie hebben behaald (havo, vwo of mbo-niveau 2).
Marga Klompé (1912-1986) was een Nederlandse politica en verzetsstrijder. Marga Klompé was Tweede Kamerlid en werd later minister.
Samuel van Houten (1837 - 1930) was een politicus. Hij was lid van de Tweede Kamer, werd minister van Binnenlandse Zaken en zat later nog in de Eerste Kamer. Samuel van Houten is bekend van de – naar hem vernoemde – kinderwet. In deze wet uit 1874 werden bepaalde vormen van kinderarbeid verboden. Kinderen onder de 12 jaar mochten niet meer werken in fabrieken en werkplaatsen. Het kinderwetje van Van Houten was de tweede sociale wet van Nederland.
Solidariteit betekent dat je rekening houdt met anderen zonder dat je daar iets voor terug krijgt. Je kunt bijvoorbeeld rekening houden met je familie, met klasgenoten, maar juist ook met mensen die je niet kent.
Dit zijn de Kamerleden van de politieke partijen die samen het kabinet vormen.
In een democratie is het volk de baas. Het volk, dat zijn de burgers. Zij kiezen volksvertegenwoordigers die hen vertegenwoordigen in de gemeente, de provincie of het land.
In de Eerste Kamer zitten 75 Eerste Kamerleden (ook wel senatoren genoemd). De Eerste Kamer wordt indirect gekozen: het volk kiest Provinciale Staten en Provinciale Staten kiezen de Eerste Kamer. De Eerste Kamer behandelt wetsvoorstellen die al door de Tweede Kamer zijn goedgekeurd. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Kamerleden van dezelfde politieke partij noem je een fractie. Iedere dinsdagochtend komen de leden van een fractie samen voor hun fractievergadering. Tijdens de fractievergadering bespreken ze de verschillende debatten en beslissen ze of ze voor of tegen bepaalde plannen gaan stemmen.
In de Grondwet staan onze grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. In de Grondwet staan ook regels over het bestuur van het land, bijvoorbeeld over de rol van de Koning, de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de wetgeving, de rechtspraak, het bestuur van provincies en gemeenten, het heffen van belasting en de verhoudingen met andere landen. De Grondwet kan niet zomaar worden aangepast.
Het team van ministers en staatssecretarissen.
In een koninkrijk zoals Nederland is de Koning het staatshoofd. Iemand wordt koning door erfopvolging: het oudste kind van de koning(in) wordt meestal de volgende koning(in). De Koning wordt dus niet gekozen door het volk. Sinds 30 april 2013 is koning Willem-Alexander het staatshoofd van Nederland. Landen die geen koninkrijk zijn, noem je meestal een republiek en die hebben dan vaak een president als staatshoofd.
De miljoenennota is een korte uitleg van de rijksbegroting, met daarin een overzicht van inkomsten en uitgaven en de stand van de economie en de overheidsfinanciën. Eigenlijk gaat het dus over de verdeling van het geld. Hoeveel geld wordt er uitgegeven aan alle plannen voor het land?
Iemand die lid is van het kabinet en verantwoordelijk is voor een bepaald onderwerp.
De minister die de vergaderingen van de ministerraad voorzit en in de praktijk de leider van het kabinet is. Een andere naam voor minister-president is premier.
De politieke partijen in de Tweede Kamer die niet in de coalitie zitten. Net als de politieke partijen in de coalitie controleren zij de ministers en staatssecretarissen in het kabinet. Vaak zijn ze kritischer dan de coalitiepartijen, omdat ze een andere mening hebben over het beleid van de coalitie en omdat ze ook politieke resultaten voor hun achterban willen behalen.
De plannen en regels voor Nederland en hoe we daarover beslissen.
Ieder jaar op de derde dinsdag van september. De Koning leest de troonrede voor met de plannen van de regering voor het komend jaar. Prinsjesdag is de opening van het parlementaire jaar.
De volksvertegenwoordiging van een provincie. De Provinciale Statenleden kiezen iedere 4 jaar de leden van de Eerste Kamer.
Alle plannen van de regering voor het komende jaar en de manier waarop zij deze plannen wil gaan betalen. De rijksbegroting wordt op Prinsjesdag aangeboden aan de Tweede Kamer.
Iemand die lid is van kabinet en binnen een ministerie de minister helpt met alle plannen. De staatssecretaris is verantwoordelijk voor het beleid van een deel van het ministerie en kan daarover, net als de minister, door de Kamers ter verantwoording geroepen worden.
Thorbecke was een volksvertegenwoordiger en later minister. Hij schreef in 1848 de Grondwet en zorgde ervoor dat Nederland steeds democratischer werd.
De toespraak van koning Willem-Alexander op Prinsjesdag. Hierin staan de plannen van de regering voor het komende jaar. De troonrede wordt geschreven door de minister-president.
In de Tweede Kamer zitten 150 Tweede Kamerleden. De Tweede Kamer wordt rechtstreeks door de stemgerechtigde bevolking gekozen tijdens de verkiezingen. Die vinden iedere 4 jaar plaats, maar soms ook vaker. Bijvoorbeeld wanneer het kabinet valt. Tweede Kamerleden controleren de ministers en staatssecretarissen. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Bij een verkiezing of een vergadering je stem uitbrengen. De Eerste en Tweede Kamer kunnen bijvoorbeeld ‘voor’ of ‘tegen’ een wetsvoorstel stemmen. Burgers kunnen bij verkiezingen voor de Tweede Kamer stemmen op een partij en kandidaat van hun keuze.
Een volksvertegenwoordiger is iemand die is gekozen door de kiesgerechtigde bevolking van een gemeente, provincie of land om hen te vertegenwoordigen. Dat kan in de gemeenteraad, Provinciale Staten, het waterschap, de Eerste of Tweede Kamer of het Europees Parlement.
Elke dinsdagmiddag is er een vragenuur in de Tweede Kamer waarin Kamerleden mondeling vragen mogen stellen aan een minister of staatssecretaris.
Een debat is een openbaar overleg over een bepaald onderwerp tussen Kamerleden onderling of tussen Kamerleden en een minister of staatssecretaris. Bij een debat geven ze hun mening over het onderwerp en over de voorgestelde aanpak van het kabinet. Deze onderlinge uitwisseling noem je debatteren.
In de Eerste Kamer zitten 75 Eerste Kamerleden (ook wel senatoren genoemd). De Eerste Kamer wordt indirect gekozen: het volk kiest Provinciale Staten en Provinciale Staten kiezen de Eerste Kamer. De Eerste Kamer behandelt wetsvoorstellen die al door de Tweede Kamer zijn goedgekeurd. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Het team van ministers en staatssecretarissen.
In een koninkrijk zoals Nederland is de Koning het staatshoofd. Iemand wordt koning door erfopvolging: het oudste kind van de koning(in) wordt meestal de volgende koning(in). De Koning wordt dus niet gekozen door het volk. Sinds 30 april 2013 is koning Willem-Alexander het staatshoofd van Nederland. Landen die geen koninkrijk zijn, noem je meestal een republiek en die hebben dan vaak een president als staatshoofd.
Iemand die lid is van het kabinet en verantwoordelijk is voor een bepaald onderwerp.
Het recht van Tweede Kamerleden om (alleen of samen met andere Kamerleden) een onderdeel van een wetsvoorstel te veranderen. Die verandering heet een amendementen. Over alle amendementen wordt door de hele Tweede Kamer gestemd.
Het recht van Tweede Kamerleden om (alleen of samen met andere Kamerleden) een wetsvoorstel in te dienen.
Bij een verkiezing of een vergadering je stem uitbrengen. De Eerste en Tweede Kamer kunnen bijvoorbeeld ‘voor’ of ‘tegen’ een wetsvoorstel stemmen. Burgers kunnen bij verkiezingen voor de Tweede Kamer stemmen op een partij en kandidaat van hun keuze.
In de Tweede Kamer zitten 150 Tweede Kamerleden. De Tweede Kamer wordt rechtstreeks door de stemgerechtigde bevolking gekozen tijdens de verkiezingen. Die vinden iedere 4 jaar plaats, maar soms ook vaker. Bijvoorbeeld wanneer het kabinet valt. Tweede Kamerleden controleren de ministers en staatssecretarissen. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Ieder Kamerlid heeft het recht om aan een minister of staatssecretaris vragen te stellen. Dat kan in de Eerste en Tweede Kamer schriftelijk, en in de Tweede Kamer kan het ook mondeling, tijdens het wekelijkse Vragenuurtje.
Een plan van de regering of een Tweede Kamerlid om een probleem op te lossen. Een wetsvoorstel wordt ook wel een voorstel of een wetsontwerp genoemd.
Een wet bevat regels waar iedereen voor wie die wet bedoeld is zich aan moet houden. Een wetsvoorstel dat is aangenomen door de Tweede Kamer en daarna door de Eerste Kamer en dat vervolgens door de koning en de verantwoordelijke minister is ondertekend, is een wet. Een wet wordt in het Staatsblad gepubliceerd.
Dit zijn de Kamerleden van de politieke partijen die samen het kabinet vormen.
Een debat is een openbaar overleg over een bepaald onderwerp tussen Kamerleden onderling of tussen Kamerleden en een minister of staatssecretaris. Bij een debat geven ze hun mening over het onderwerp en over de voorgestelde aanpak van het kabinet. Deze onderlinge uitwisseling noem je debatteren.
In een dictatuur heeft één persoon (of een kleine groep mensen) alle macht. Er zijn geen vrije verkiezingen en journalisten kunnen niet in vrijheid hun werk doen. In het openbaar kritiek uiten kan gevaarlijk zijn.
In de Eerste Kamer zitten 75 Eerste Kamerleden (ook wel senatoren genoemd). De Eerste Kamer wordt indirect gekozen: het volk kiest Provinciale Staten en Provinciale Staten kiezen de Eerste Kamer. De Eerste Kamer behandelt wetsvoorstellen die al door de Tweede Kamer zijn goedgekeurd. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Een keer in de 5 jaar mogen alle inwoners van de Europese Unie stemmen voor het Europees Parlement. In het Europees Parlement zitten Europarlementariërs van alle lidstaten van de EU. De Europarlementariërs zijn volksvertegenwoordigers op Europees niveau. Zij stemmen over voorstellen van de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie.
De formatie is het samenstellen van een nieuw kabinet. Dit wordt ook wel kabinetsformatie genoemd. Dit gebeurt meestal na Tweede Kamerverkiezingen.
Een gemeente is een stad of een verzameling van dorpen. De gemeente wordt bestuurd door het college van burgemeesters en wethouders. Zij worden gecontroleerd door de gemeenteraad. In de gemeenteraad zitten de gekozen volksvertegenwoordigers van de gemeente.
Het team van ministers en staatssecretarissen.
Actief kiesrecht is het recht om bij verkiezingen je stem uit te brengen. Bijvoorbeeld bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer of de gemeenteraad. In Nederland moet je 18 jaar zijn om te mogen stemmen.
Iemand die lid is van het kabinet en verantwoordelijk is voor een bepaald onderwerp.
De minister die de vergaderingen van de ministerraad voorzit en in de praktijk de leider van het kabinet is. Een andere naam voor minister-president is premier.
De politieke partijen in de Tweede Kamer die niet in de coalitie zitten. Net als de politieke partijen in de coalitie controleren zij de ministers en staatssecretarissen in het kabinet. Vaak zijn ze kritischer dan de coalitiepartijen, omdat ze een andere mening hebben over het beleid van de coalitie en omdat ze ook politieke resultaten voor hun achterban willen behalen.
Een politieke partij is een organisatie van mensen die invloed willen uitoefenen op de manier waarop het land bestuurd wordt. Dit proberen zij in de Eerste en Tweede Kamer, maar ook in provincies en gemeenten. Politieke partijen leveren kandidaten voor de verkiezingen, stellen verkiezingsprogramma’s op met daarin plannen voor het land en gaan met hun leden de straat op en zijn zo veel mogelijk op internet en tv om hun standpunten duidelijk te maken. Iedereen kan lid worden van een politieke partij of zelf een politieke partij oprichten.
De volksvertegenwoordiging van een provincie. De Provinciale Statenleden kiezen iedere 4 jaar de leden van de Eerste Kamer.
Een lijst met afspraken tussen de partijen die samen de regering vormen. Deze afspraken gaan over de plannen die de regeringspartijen de komende jaren willen uitvoeren.
Iemand die lid is van kabinet en binnen een ministerie de minister helpt met alle plannen. De staatssecretaris is verantwoordelijk voor het beleid van een deel van het ministerie en kan daarover, net als de minister, door de Kamers ter verantwoording geroepen worden.
Een mening (bijvoorbeeld van een politieke partij) over een bepaald onderwerp.
Een vel papier waarop alle partijen en hun kandidaten staan en dat je invult om jouw stem uit te brengen. Als je op verkiezingsdag naar het stembureau gaat, moet je je stempas inleveren bij de leden van het stembureau. Ook laat je je identiteitsbewijs zien. Als beide in orde zijn, krijg je een stembiljet. Met je stembiljet ga je een stemhokje in. Je kleurt het rondje voor de kandidaat van jouw keuze rood.
Dit mogen stemgerechtigden doen bij verkiezingen voor de gemeenteraad, Provinciale Staten, de Tweede Kamer of het Europees Parlement. Je stemt dan op de politieke partij en kandidaat van jouw keuze. Eerste en Tweede Kamerleden stemmen ook over wetsvoorstellen.
Als je mag stemmen bij de verkiezingen, dan krijg je een stempas thuisgestuurd. Met deze stempas ga je naar een stemlokaal bij jou in de buurt. Daar lever je jouw stempas in.
In de Tweede Kamer zitten 150 Tweede Kamerleden. De Tweede Kamer wordt rechtstreeks door de stemgerechtigde bevolking gekozen tijdens de verkiezingen. Die vinden iedere 4 jaar plaats, maar soms ook vaker. Bijvoorbeeld wanneer het kabinet valt. Tweede Kamerleden controleren de ministers en staatssecretarissen. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
De manier waarop mensen in een gemeente, provincie of land via stemming iemand kiezen om hen te vertegenwoordigen.
Iedere politieke partij die meedoet aan de verkiezingen heeft een verkiezingsprogramma. In het verkiezingsprogramma staat wat de partij belangrijk vindt en welke plannen en ideeën de partij heeft voor het land.
Een volksvertegenwoordiger is iemand die is gekozen door de kiesgerechtigde bevolking van een gemeente, provincie of land om hen te vertegenwoordigen. Dat kan in de gemeenteraad, Provinciale Staten, het waterschap, de Eerste of Tweede Kamer of het Europees Parlement.
Iemand van 18 jaar of ouder die in Nederland woont, kan met steun van 40.000 handtekeningen een onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer zetten. Die moet dan over dat onderwerp debatteren.
Een democratische rechtsstaat is een land met gekozen volksvertegenwoordigers. De inwoners beslissen wie namens hen beslissingen neemt. In een democratische rechtsstaat moet iedereen zich aan wetten en regels houden. Niet alleen de ‘gewone mensen’, maar bijvoorbeeld ook de koning, grote bedrijven en mensen in de politiek. Er is onafhankelijke rechtsspraak. Dat betekent dat de rechters zich niets hoeven aan te trekken van wat mensen in de politiek zeggen. Maar ook dat niet tegelijk rechter en Kamerlid kunt zijn.
Demonstreren betekent dat je in het openbaar, vaak met een groep, je mening laat horen. Iedereen heeft het recht om vreedzaam te demonsteren, dat staat in de Grondwet.
Een gemeente is een stad of een verzameling van dorpen. De gemeente wordt bestuurd door het college van burgemeesters en wethouders. Zij worden gecontroleerd door de gemeenteraad. In de gemeenteraad zitten de gekozen volksvertegenwoordigers van de gemeente.
In de Grondwet staan onze grondrechten. Bijvoorbeeld dat je mag kiezen of je een godsdienst hebt of juist niet, dat je mag demonstreren en dat niemand jou mag discrimineren.
Iemand die nieuws en informatie verzamelt, onderzoekt en daarover berichten maakt voor bijvoorbeeld een krant, website, radio, televisie of sociale media. Journalisten houden ons op de hoogte over de politiek en controleren of volksvertegenwoordigers of ministers en staatssecretarissen hun werk wel goed doen.
Persvrijheid is een grondrecht. Persvrijheid betekent dat journalisten en omroepen onafhankelijk kunnen werken en geen verantwoording af hoeven te leggen aan de politiek. Het werk van journalisten wordt niet gecontroleerd.
De plannen en regels voor Nederland en hoe we daarover beslissen.
Een politieke partij is een organisatie van mensen die invloed willen uitoefenen op de manier waarop het land bestuurd wordt. Dit proberen zij in de Eerste en Tweede Kamer, maar ook in provincies en gemeenten. Politieke partijen leveren kandidaten voor de verkiezingen, stellen verkiezingsprogramma’s op met daarin plannen voor het land en gaan met hun leden de straat op en zijn zo veel mogelijk op internet en tv om hun standpunten duidelijk te maken. Iedereen kan lid worden van een politieke partij of zelf een politieke partij oprichten.
Een rechter is iemand die recht spreekt. Rechters hebben het laatste woord bij conflicten en overtredingen van de wet. De rechter doet uitspraak en zegt of iemand schuldig is en zo ja, wat voor straf diegene krijgt.
Dit zijn de rechters. De rechters spreken recht volgens de wetten en regels die in het land gelden. En zij zien erop toe dat iedereen gelijk wordt behandeld.
Dit mogen stemgerechtigden doen bij verkiezingen voor de gemeenteraad, Provinciale Staten, de Tweede Kamer of het Europees Parlement. Je stemt dan op de politieke partij en kandidaat van jouw keuze. Eerste en Tweede Kamerleden stemmen ook over wetsvoorstellen.
Het systeem waarin de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht gescheiden zijn.
Dit zijn de ministers en staatssecretarissen. Ministers en staatssecretarissen zorgen dat de goedgekeurde wetten worden uitgevoerd.
Een volksvertegenwoordiger is iemand die is gekozen door de kiesgerechtigde bevolking van een gemeente, provincie of land om hen te vertegenwoordigen. Dat kan in de gemeenteraad, Provinciale Staten, het waterschap, de Eerste of Tweede Kamer of het Europees Parlement.
Dit is de Eerste en de Tweede Kamer. Zij stemmen over wetsvoorstellen en keuren wetten goed of af.
Dit zijn de Kamerleden van de politieke partijen die samen het kabinet vormen.
In een democratie is het volk de baas. Het volk, dat zijn de burgers. Zij kiezen volksvertegenwoordigers die hen vertegenwoordigen in de gemeente, de provincie of het land.
In de Eerste Kamer zitten 75 Eerste Kamerleden (ook wel senatoren genoemd). De Eerste Kamer wordt indirect gekozen: het volk kiest Provinciale Staten en Provinciale Staten kiezen de Eerste Kamer. De Eerste Kamer behandelt wetsvoorstellen die al door de Tweede Kamer zijn goedgekeurd. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Kamerleden van dezelfde politieke partij noem je een fractie. Iedere dinsdagochtend komen de leden van een fractie samen voor hun fractievergadering. Tijdens de fractievergadering bespreken ze de verschillende debatten en beslissen ze of ze voor of tegen bepaalde plannen gaan stemmen.
In de Grondwet staan onze grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. In de Grondwet staan ook regels over het bestuur van het land, bijvoorbeeld over de rol van de Koning, de regering, de Eerste en Tweede Kamer, de wetgeving, de rechtspraak, het bestuur van provincies en gemeenten, het heffen van belasting en de verhoudingen met andere landen. De Grondwet kan niet zomaar worden aangepast.
Het team van ministers en staatssecretarissen.
In een koninkrijk zoals Nederland is de Koning het staatshoofd. Iemand wordt koning door erfopvolging: het oudste kind van de koning(in) wordt meestal de volgende koning(in). De Koning wordt dus niet gekozen door het volk. Sinds 30 april 2013 is koning Willem-Alexander het staatshoofd van Nederland. Landen die geen koninkrijk zijn, noem je meestal een republiek en die hebben dan vaak een president als staatshoofd.
De miljoenennota is een korte uitleg van de rijksbegroting, met daarin een overzicht van inkomsten en uitgaven en de stand van de economie en de overheidsfinanciën. Eigenlijk gaat het dus over de verdeling van het geld. Hoeveel geld wordt er uitgegeven aan alle plannen voor het land?
Iemand die lid is van het kabinet en verantwoordelijk is voor een bepaald onderwerp.
De minister die de vergaderingen van de ministerraad voorzit en in de praktijk de leider van het kabinet is. Een andere naam voor minister-president is premier.
De politieke partijen in de Tweede Kamer die niet in de coalitie zitten. Net als de politieke partijen in de coalitie controleren zij de ministers en staatssecretarissen in het kabinet. Vaak zijn ze kritischer dan de coalitiepartijen, omdat ze een andere mening hebben over het beleid van de coalitie en omdat ze ook politieke resultaten voor hun achterban willen behalen.
De plannen en regels voor Nederland en hoe we daarover beslissen.
Ieder jaar op de derde dinsdag van september. De Koning leest de troonrede voor met de plannen van de regering voor het komend jaar. Prinsjesdag is de opening van het parlementaire jaar.
De volksvertegenwoordiging van een provincie. De Provinciale Statenleden kiezen iedere 4 jaar de leden van de Eerste Kamer.
Alle plannen van de regering voor het komende jaar en de manier waarop zij deze plannen wil gaan betalen. De rijksbegroting wordt op Prinsjesdag aangeboden aan de Tweede Kamer.
Iemand die lid is van kabinet en binnen een ministerie de minister helpt met alle plannen. De staatssecretaris is verantwoordelijk voor het beleid van een deel van het ministerie en kan daarover, net als de minister, door de Kamers ter verantwoording geroepen worden.
Thorbecke was een volksvertegenwoordiger en later minister. Hij schreef in 1848 de Grondwet en zorgde ervoor dat Nederland steeds democratischer werd.
De toespraak van koning Willem-Alexander op Prinsjesdag. Hierin staan de plannen van de regering voor het komende jaar. De troonrede wordt geschreven door de minister-president.
In de Tweede Kamer zitten 150 Tweede Kamerleden. De Tweede Kamer wordt rechtstreeks door de stemgerechtigde bevolking gekozen tijdens de verkiezingen. Die vinden iedere 4 jaar plaats, maar soms ook vaker. Bijvoorbeeld wanneer het kabinet valt. Tweede Kamerleden controleren de ministers en staatssecretarissen. De Eerste en Tweede Kamer samen noemen we het parlement of de Staten-Generaal.
Bij een verkiezing of een vergadering je stem uitbrengen. De Eerste en Tweede Kamer kunnen bijvoorbeeld ‘voor’ of ‘tegen’ een wetsvoorstel stemmen. Burgers kunnen bij verkiezingen voor de Tweede Kamer stemmen op een partij en kandidaat van hun keuze.
Een volksvertegenwoordiger is iemand die is gekozen door de kiesgerechtigde bevolking van een gemeente, provincie of land om hen te vertegenwoordigen. Dat kan in de gemeenteraad, Provinciale Staten, het waterschap, de Eerste of Tweede Kamer of het Europees Parlement.
Elke dinsdagmiddag is er een vragenuur in de Tweede Kamer waarin Kamerleden mondeling vragen mogen stellen aan een minister of staatssecretaris.
Een debat is een openbaar overleg over een bepaald onderwerp tussen Kamerleden onderling of tussen Kamerleden en een minister of staatssecretaris. Bij een debat geven ze hun mening over het onderwerp en over de voorgestelde aanpak van het kabinet. Deze onderlinge uitwisseling noem je debatteren.
Het recht van Tweede Kamerleden om (alleen of samen met andere Kamerleden) een onderdeel van een wetsvoorstel te veranderen. Die verandering heet een amendementen. Over alle amendementen wordt door de hele Tweede Kamer gestemd.
Het recht van Tweede Kamerleden om (alleen of samen met andere Kamerleden) een wetsvoorstel in te dienen.
Ieder Kamerlid heeft het recht om aan een minister of staatssecretaris vragen te stellen. Dat kan in de Eerste en Tweede Kamer schriftelijk, en in de Tweede Kamer kan het ook mondeling, tijdens het wekelijkse Vragenuurtje.
Een plan van de regering of een Tweede Kamerlid om een probleem op te lossen. Een wetsvoorstel wordt ook wel een voorstel of een wetsontwerp genoemd.
Een wet bevat regels waar iedereen voor wie die wet bedoeld is zich aan moet houden. Een wetsvoorstel dat is aangenomen door de Tweede Kamer en daarna door de Eerste Kamer en dat vervolgens door de koning en de verantwoordelijke minister is ondertekend, is een wet. Een wet wordt in het Staatsblad gepubliceerd.
In een dictatuur heeft één persoon (of een kleine groep mensen) alle macht. Er zijn geen vrije verkiezingen en journalisten kunnen niet in vrijheid hun werk doen. In het openbaar kritiek uiten kan gevaarlijk zijn.
Een keer in de 5 jaar mogen alle inwoners van de Europese Unie stemmen voor het Europees Parlement. In het Europees Parlement zitten Europarlementariërs van alle lidstaten van de EU. De Europarlementariërs zijn volksvertegenwoordigers op Europees niveau. Zij stemmen over voorstellen van de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie.
De formatie is het samenstellen van een nieuw kabinet. Dit wordt ook wel kabinetsformatie genoemd. Dit gebeurt meestal na Tweede Kamerverkiezingen.
Een gemeente is een stad of een verzameling van dorpen. De gemeente wordt bestuurd door het college van burgemeesters en wethouders. Zij worden gecontroleerd door de gemeenteraad. In de gemeenteraad zitten de gekozen volksvertegenwoordigers van de gemeente.
Actief kiesrecht is het recht om bij verkiezingen je stem uit te brengen. Bijvoorbeeld bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer of de gemeenteraad. In Nederland moet je 18 jaar zijn om te mogen stemmen.
Een politieke partij is een organisatie van mensen die invloed willen uitoefenen op de manier waarop het land bestuurd wordt. Dit proberen zij in de Eerste en Tweede Kamer, maar ook in provincies en gemeenten. Politieke partijen leveren kandidaten voor de verkiezingen, stellen verkiezingsprogramma’s op met daarin plannen voor het land en gaan met hun leden de straat op en zijn zo veel mogelijk op internet en tv om hun standpunten duidelijk te maken. Iedereen kan lid worden van een politieke partij of zelf een politieke partij oprichten.
Een lijst met afspraken tussen de partijen die samen de regering vormen. Deze afspraken gaan over de plannen die de regeringspartijen de komende jaren willen uitvoeren.
Een mening (bijvoorbeeld van een politieke partij) over een bepaald onderwerp.
Een vel papier waarop alle partijen en hun kandidaten staan en dat je invult om jouw stem uit te brengen. Als je op verkiezingsdag naar het stembureau gaat, moet je je stempas inleveren bij de leden van het stembureau. Ook laat je je identiteitsbewijs zien. Als beide in orde zijn, krijg je een stembiljet. Met je stembiljet ga je een stemhokje in. Je kleurt het rondje voor de kandidaat van jouw keuze rood.
Dit mogen stemgerechtigden doen bij verkiezingen voor de gemeenteraad, Provinciale Staten, de Tweede Kamer of het Europees Parlement. Je stemt dan op de politieke partij en kandidaat van jouw keuze. Eerste en Tweede Kamerleden stemmen ook over wetsvoorstellen.
Als je mag stemmen bij de verkiezingen, dan krijg je een stempas thuisgestuurd. Met deze stempas ga je naar een stemlokaal bij jou in de buurt. Daar lever je jouw stempas in.
De manier waarop mensen in een gemeente, provincie of land via stemming iemand kiezen om hen te vertegenwoordigen.
Iedere politieke partij die meedoet aan de verkiezingen heeft een verkiezingsprogramma. In het verkiezingsprogramma staat wat de partij belangrijk vindt en welke plannen en ideeën de partij heeft voor het land.
Iemand van 18 jaar of ouder die in Nederland woont, kan met steun van 40.000 handtekeningen een onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer zetten. Die moet dan over dat onderwerp debatteren.
Een democratische rechtsstaat is een land met gekozen volksvertegenwoordigers. De inwoners beslissen wie namens hen beslissingen neemt. In een democratische rechtsstaat moet iedereen zich aan wetten en regels houden. Niet alleen de ‘gewone mensen’, maar bijvoorbeeld ook de koning, grote bedrijven en mensen in de politiek. Er is onafhankelijke rechtsspraak. Dat betekent dat de rechters zich niets hoeven aan te trekken van wat mensen in de politiek zeggen. Maar ook dat niet tegelijk rechter en Kamerlid kunt zijn.
Demonstreren betekent dat je in het openbaar, vaak met een groep, je mening laat horen. Iedereen heeft het recht om vreedzaam te demonsteren, dat staat in de Grondwet.
In de Grondwet staan onze grondrechten. Bijvoorbeeld dat je mag kiezen of je een godsdienst hebt of juist niet, dat je mag demonstreren en dat niemand jou mag discrimineren.
Iemand die nieuws en informatie verzamelt, onderzoekt en daarover berichten maakt voor bijvoorbeeld een krant, website, radio, televisie of sociale media. Journalisten houden ons op de hoogte over de politiek en controleren of volksvertegenwoordigers of ministers en staatssecretarissen hun werk wel goed doen.
Persvrijheid is een grondrecht. Persvrijheid betekent dat journalisten en omroepen onafhankelijk kunnen werken en geen verantwoording af hoeven te leggen aan de politiek. Het werk van journalisten wordt niet gecontroleerd.
Een rechter is iemand die recht spreekt. Rechters hebben het laatste woord bij conflicten en overtredingen van de wet. De rechter doet uitspraak en zegt of iemand schuldig is en zo ja, wat voor straf diegene krijgt.
Dit zijn de rechters. De rechters spreken recht volgens de wetten en regels die in het land gelden. En zij zien erop toe dat iedereen gelijk wordt behandeld.
Het systeem waarin de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht gescheiden zijn.
Dit zijn de ministers en staatssecretarissen. Ministers en staatssecretarissen zorgen dat de goedgekeurde wetten worden uitgevoerd.
Dit is de Eerste en de Tweede Kamer. Zij stemmen over wetsvoorstellen en keuren wetten goed of af.
